Admin

Risk faktörleri:

• Yasin 50 ve üzeri olmasi

• Ailede kolon veya rektum kanseri hikayesi

• Kiside daha önce kolon endometrium veya meme kanseri gelismis olmasi

• Kolonda poliplerin varligi

• Ülseratif kolit (kalin barsakta ülserler) veya crohn hastaligi hikayesi

• Ailesel adenomatöz polipozis ve herediter nonpolipoz kolon kanseri (Lynch sendromu) gibi herediter durumlar

Kolon kanserinin olasi belirtileri bagirsak aliskanliklarinda degisiklik veya diskida kan varligidir

Bu ve diger semptomlar kolon kanseri ve diger durumlar tarafindan olusturulur Asagidaki problemlerden birisi ortaya çikarsa hasta doktor tarafindan degerlendirilmelidir:

• Barsak aliskanliklarinda degisiklikler

• Diskida (parlak kirmizi veya siyah) kan varligi

• Ishal veya barsagin tam olarak bosalmadigi hissi

• Normalden daha sik tuvalete çikma

• Genel karin rahatsizliklari (sik gaz agrilari veya kramplar)

• Bilinen bir neden olmadan kilo kaybi

• Devamli yorgunluk

• Bulanti

Rektum rektal doku ve kan testleri ile kolon kanserinin tespiti ve tedavisi yapilir

Asagidaki test ve prosedürler kullanilabilir:



• Fizik muayene ve anamnez: Vücudun genel olarak degerlendirilmesi ile saglik durumu anormal olabilecek hastalik belirtilerinin tespitidir Ayrica hastanin saglik aliskanliklari ve geçirmis oldugu hastaliklar ve tedavileri de alinir

• Diskida gizli kan testleri: Diskida sadece mikroskopla görülebilecek kani tespit eden testtir Diski örnekleri özel kartlar üzerine konarak test amaciyla doktor veya laboratuara götürülür

• Dijital rektal muayene: Rektumun degerlendirilmesidir Doktor veya hemsire kaydirici sürülmüs eldivenli parmagi ile rektumu veya anormal bölgelerin muayenesini yapar

• Baryum enema: Alt sindirim sisteminin seri X-ray filmlerle degerlendirilmesidir Baryum içeren sivi (gümüs-beyaz metalik içerikli) rektuma verilir Baryum alt sindirim sistemini kaplar ve grafiler çekilir Bu isleme alt sindirim sisteminin görüntülenmesi denir

• Sigmoidoskopi: Polipler anormal alanlar veya kanserin tespiti amaciyla rektum ve sigmoid (alt) kolona bakilmasi islemidir Sigmoidoskop (ince bir tüp) rektumdan sigmoid kolona sokulur Poliplerden veya dokudan örnekleme amaciyla biopsiler alinabilir

• Kolonoskopi: Polipler anormal alanlar veya kanserin tespiti amaciyla rektum ve kolona bakilmasi islemidir Kolonoskop (ince bir tüp) rektumdan kolona sokulur Poliplerden veya dokudan örnekleme amaciyla biopsiler alinabilir

• Biopsi: Mikroskop altinda degerlendirme amaciyla hücre veya dokularin alinmasi islemidir

• Sanal kolonoskopi: Bilgisayarli tomografi ile seri filmler alinarak kolonun bir dizi filminin çekilmesi islemidir Bilgisayar filmleri birlestirerek poliplerin ve kolon yüzeyinde anormal olabilecek yapilarin ayrintili görüntülenmesini saglar

Bazi faktörler prognoz ve tedavi seçeneklerini etkiler

Prognoz asagidakilere baglidir:

• Kanserin evresi ( kanserin sadece kolonda olmasi veya tüm kolonda olmasi veya vücudun diger yerlerine yayilmis olmasina baglidir)

• Kanser kolonda tikanikliga veya delige neden olmussa

• Tedaviye baslamadan önce kandaki karsinoembriyonik antijen düzeyleri (CEA: kanser varliginda kanda düzeyi yükselebilecek bir madde)

• Kanserin tekrari

• Hastanin genel durumu

Tedavi asagidakilere baglidir:

• Kanserin evresi

• Kanserin tekrari

• Hastanin genel durumu

Kolon kanseri teshis edildikten sonra kanser hücrelerinin kolon veya vücudun diger bölgelerine yayilimin tespiti amaciyla testler yapilir

Kanserin kolon veya vücudun diger bölgelerine yayiliminin tespiti amaciyla yapilan isleme evrelendirme denir Evrelendirme islemi ile hastaligin evresi hakkinda bilgi edinilir Tedavinin planlanmasi açisindan evrenin bilinmesi önemlidir Evrelendirme amaciyla asagidaki testler ve prosedürler kullanilir:

• BT (bilgisayarli tomografi ile tarama): Vücut içinin farkli açilardan ayrintili görüntülenmesine dayanan bir islemdir Bu filmler bilgisayara bagli X-ray cihazi ile alinir Kontrast madde (boya) vene verilerek veya yutularak organ veya dokularin daha ayrintili görüntülenmesi saglanabilir Tedavinin planlanmasi için evrenin bilinmesi önemlidir Bu islem bilgisayarli aksial tomografi olarak ta adlandirilir

• Lenf nodu biopsisi: Lenf nodunun bir kisminin veya tamaminin çikarilmasidir Patolog mikroskop ile kanser hücreleri arar

• Tam kan sayimi: Kan örneginin alinarak asagidakiler için degerlendirilmesi:

- Kirmizi kan hücreleri ve plateletlerin sayisi

- Kirmizi kan hücrelerinde hemoglobin (oksijen tasiyan protein) miktari

- Kirmizi kan hücrelerinin kana orani

- Karsinoembriyojenik antijen (CEA) sayimi: Kandaki CEA düzeyini belirleyen testtir

CEA hem kanser hücrelerinden hem de normal hücrelerden kan akimina salinir

Normal düzeylerin üzerinde oldugunda kolon kanseri veya baska durumlarin isareti olabilir